Chapitre
[2]	αἰσθάνεται (οὐ γὰρ δὴ τῇ	γε	ὄψει ὁρᾷ ὅτι ὁρᾷ͵ καὶ
[2]	τὸ τῷ ὑγρῷ καταψύχεσθαι πρός	γε	τὴν σωτηρίαν τοῦ ἐν τούτῳ
[3]	κάτω ῥεῖ (διὸ καὶ πίπτουσί	γε	ὑποσπωμένου τοῦ θερμοῦ τοῦ ἀνάγοντος
[1]	ταὐτομάτου. Πρῶτον μὲν οὖν τοῦτό	γε	φανερόν͵ ὅτι τῷ αὐτῷ τοῦ
[2]	φύσιν ἕνεκά του ποιεῖν͵ τοῦτο	δὲ	ἀγαθόν τι͵ τὴν δ΄ ἀνάπαυσιν
[1]	τούτῳ καὶ τὸν καθυπνοῦντα· τὸν	δὲ	αἰσθανόμενον ἐγρηγορέναι νομίζομεν͵ καὶ τὸν
[1]	ἢ τὰ μὲν οὐδετέρου τὰ	δὲ	ἀμφοτέρων· πρὸς δὲ τούτοις τί
[2]	τὸ δὲ τέλος βέλτιστον. Ἔτι	δὲ	ἀναγκαῖον ἑκάστῳ τῶν ζῴων ὑπάρχειν
[2]	αὐτῆς ὕστερον καθ΄ αὑτήν. Τοῖς	δὲ	ἀναίμοις καὶ τοῖς ἐντόμοις καὶ
[3]	ἐν τοῖς Περὶ τροφῆς· νῦν	δὲ	ἀναληπτέον ὑπὲρ αὐτῶν τούτου χάριν͵
[1]	ὑπερβολὴ ὁτὲ μὲν νοσώδης ὁτὲ	δὲ	ἄνευ νόσου γίγνεται͵ ὥστε καὶ
[3]	ποιεῖ τὴν τοιαύτην ἀδυναμίαν. Ἤδη	δὲ	γεγένηταί τισι καὶ φαντασία λειποψυχήσασιν
[2]	οὐκ ἀνάγκη τοῦτ΄ ἀδυνατεῖν. Φανερὸν	δὲ	ἐκ πολλῶν ὅτι οὐκ ἐν
[2]	διώρισται πρότερον ἐν ἑτέροις. Αὕτη	δέ	ἐστι τριῶν διωρισμένων τόπων ὁ
[1]	ἢ τὰ μὲν θατέρου τὰ	δὲ	θατέρου μόνον͵ ἢ τὰ μὲν
[3]	καὶ μεταβάλλειν καθάπερ εὔριπον. Τὸ	δὲ	θερ μὸν ἑκάστου τῶν ζῴων
[3]	καθαρώτερον εἰς τὰ ἄνω͵ τὸ	δὲ	θολερώτερον εἰς τὰ κάτω· ὅταν
[2]	ταῦτα τῆς αἰσθήσεως. ~Διὰ τί	δὲ	καθεύδει καὶ ἐγρήγορε καὶ διὰ
[1]	καὶ ἀκοὴ καὶ κωφότης. Ἔτι	δὲ	(καὶ ἐκ τῶνδε δῆλον· ᾧ
[2]	γὰρ αἰσθήσεως ἡ λειποψυχία͵ γίγνονται	δὲ	καὶ ἔκνοιαί τινες τοιαῦται· ἔτι
[3]	τὸ ἐν τῇ κεφαλῇ͵ παχύτατον	δὲ	καὶ θολερώτατον τὸ ἐν τοῖς
[1]	τῷ εἶναι χωριστόν ἐστιν) ὁμοίως	δὲ	καὶ ὅτι οὐδέν ἐστιν ὃ
[1]	καὶ παύεσθαι τοῦτο ποιοῦντα͵ ὁμοίως	δὲ	καὶ χεῖρα καὶ ἄλλο πᾶν
[2]	μυίαις καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἐπεὶ	δὲ	κινεῖν μέν τι ἢ ποιεῖν
[1]	τούτου καὶ ἡ ἐνέργεια· ἡ	δὲ	λεγομένη αἴσθησις ὡς ἐνέργεια κίνησίς
[3]	αἷμα καὶ τὸ καθαρώτερον. Ἔστι	δὲ	λεπτότατον μὲν αἷμα καὶ καθαρώτατον
[1]	τὸν ὕπνον εἶναί φαμεν͵ τὴν	δὲ	λύσιν καὶ τὴν ἄνεσιν ἐγρήγορσιν.
[3]	διάκειται τὰ σώματα αὐτοῖς. Ἡ	δὲ	μέλαινα χολὴ φύσει ψυχρὰ οὖσα
[3]	ἀναθυμίασις εἰς τὰς φλέβας͵ ἐκεῖ	δὲ	μεταβάλλουσα ἐξαιματοῦται καὶ πορεύεται ἐπὶ
[2]	μὲν εἰσφερομένοις ἡ θύραθεν͵ τοῖς	δὲ	μὴ ἀναπνέουσιν ἡ σύμφυτος (διὸ
[3]	σώματι ψυχρότατον ὁ ἐγκέφαλος͵ τοῖς	δὲ	μὴ ἔχουσι τὸ ἀνάλογον τούτῳ
[2]	εἰ γὰρ τῇ μέν͵ τῇ	δὲ	μή͵ ταύτῃ καθεῦδον αἰσθήσεται͵ τοῦτο
[3]	φλεβῶν πρὸς τὴν κεφαλήν· ὅταν	δὲ	μηκέτι δύνηται͵ ἀλλὰ τῷ πλήθει
[3]	διαρρεῖν κατιὸν τὸ ὑγρόν͵ τοῖς	δὲ	νανώδεσι καὶ μεγαλοκεφάλοις ἡ ἄνω
[2]	τὸ μὴ ἅμα ἠρεμεῖν. Ὡς	δὲ	νῦν λέγομεν͵ εὐλόγως ἔχει καὶ
[1]	καθεύδοντες ὁτὲ μὲν ὀνειρώττουσιν ὁτὲ	δὲ	οὔ͵ ἢ συμβαίνει μὲν ἀεὶ
[1]	τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ) οὐκ ἐνδέχεται	δὲ	οὐδὲ θάτερον τούτων ἀεὶ ὑπάρχειν
[1]	ἀδύνατον γὰρ ἀεὶ ἐνεργεῖν. Ὁμοίως	δὲ	οὐδὲ καθεύδειν οὐδὲν ἀεὶ ἐνδέχεται.
[1]	καὶ καθεύδει τὰ καθεύδοντα. Ἐπεὶ	δὲ	οὔτε τῆς ψυχῆς ἴδιον τὸ
[2]	τὸ ὑπόζωμα τῶν ὁλοπτέρων) κινεῖται	δὲ	πᾶν αἰσθήσεώς τινος γενομένης͵ ἢ
[2]	θερμοῦ ἡ φύσις πεπόρικεν· ῥηθήσεται	δὲ	περὶ αὐτῆς ὕστερον καθ΄ αὑτήν.
[2]	δ΄ ἄλλα τούτου ἀχώριστα͵ εἴρηται	δὲ	περὶ αὐτῶν ἐν τοῖς Περὶ
[2]	τι τῶν ζῴων ἀτελές (εἴρηται	δὲ	περὶ αὐτῶν ἐν τοῖς Περὶ
[2]	ἐστιν αἴσθημα τρόπον τινά· λεκτέον	δὲ	περὶ αὐτῶν ὕστερον. Διότι δὲ
[3]	πορεύεται ἐπὶ τὴν ἀρχήν. Εἴρηται	δὲ	περὶ τούτων ἐν τοῖς Περὶ
[3]	μὲν οὖσα θερμή ἐστιν͵ ἡ	δὲ	πλήρωσις αὐτὴν καταψύχει διὰ τὴν
[2]	τούτων ὑπαρχόντων ἕτερα ὑπάρχειν. Ἔτι	δὲ	ποίας κινήσεως καὶ πράξεως ἐν
[2]	ποιεῖν ἄνευ ἰσχύος ἀδύνατον͵ ἰσχὺν	δὲ	ποιεῖ ἡ τοῦ πνεύματος κάθεξις͵
[3]	ποιεῖ ἐξαδυνατεῖν καὶ ὑποχωρεῖν; ἔτι	δὲ	πολλῆς ἐμπιπτούσης τροφῆς͵ ἣν ἀνάγει
[1]	ἄψυχον σῶμα δυνατὸν αἰσθάνεσθαι. Διωρισμένων	δὲ	πρότερον ἐν ἑτέροις περὶ τῶν
[3]	βαρύνει καὶ ποιεῖ νυστάζειν· ὅταν	δὲ	ῥέψῃ κάτω καὶ ἀντιστρέψαν ἀπώσῃ
[3]	μὲν γὰρ κόπος συντηκτικόν͵ τὸ	δὲ	σύντηγμα γίγνεται ὥσπερ τροφὴ (ἄπεπτος͵
[3]	συμβαινόντων τῶν ἀπεργαζομένων αὐτό) ἕνεκα	δὲ	σωτηρίας· σῴζει γὰρ ἡ ἀνάπαυσις.
[3]	τούτου μᾶλλον ὁ μέλας. Οὕτω	δὲ	τὰ ἄνω πλήρη τροφῆς τοῖς
[2]	δὲ περὶ αὐτῶν ὕστερον. Διότι	δὲ	τὰ μὲν ἐνύπνια μνημονεύουσιν ἐγερθέντες͵
[1]	καὶ τὰ ἔντομα κοιμώμενα· βραχύυπνα	δὲ	τὰ τοιαῦτα πάντα͵ διὸ καὶ
[1]	λυπεῖσθαι καὶ τὸ χαίρειν· οἷς	δὲ	ταῦτα͵ καὶ ἐπιθυμία· τοῖς δὲ
[2]	αὐτῶν. Βέλτιστα γὰρ ταῦτα͵ τὸ	δὲ	τέλος βέλτιστον. Ἔτι δὲ ἀναγκαῖον
[1]	δυνατὸν αἰσθάνεσθαι κατ΄ ἐνέργειαν· ἐνεργεῖν	δὲ	τῇ αἰσθήσει κυρίως καὶ ἁπλῶς
[3]	καλουμένης καὶ τῆς ἀορτῆς· ἐν	δὲ	τῇ μέσῃ γίγνεται ἡ διάκρισις.
[3]	γίγνεσθαι τὴν αὔξησιν. Διὰ ταύτην	δὲ	τὴν αἰτίαν καὶ ἐπιληπτικὰ γίγνεται·
[2]	τὸ μέν τι ἴδιον͵ τὸ	δέ	τι κοινόν͵ ἴδιον μὲν οἷον
[3]	μὴ ψυχρὸν ᾖ. Καὶ νόσοι	δέ	τινες τὸ αὐτὸ τοῦτο ποιοῦσιν͵
[2]	καὶ τὰ λοιπὰ πάντα͵ ἐκείνων	δέ	τινος ἀδυνατοῦν τος οὐκ ἀνάγκη
[2]	κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον͵ ἔστι	δέ	τις καὶ κοινὴ δύναμις ἀκολουθοῦσα
[3]	ἑτέρων ἐστὶ λόγων οἰκειότερον· διὰ	δὲ	τὸ γίγνεσθαι ἀδιακριτώτερον τὸ αἷμα
[1]	ἔχειν τὸ αἰσθητικὸν μόριον. Αἰσθητικὸν	δὲ	τὸ δυνατὸν αἰσθάνεσθαι κατ΄ ἐνέργειαν·
[3]	καὶ καταψύχει τὸ θερμόν. Πρὸς	δὲ	τὸ καταψύχεσθαι καὶ μὴ δέχεσθαι
[3]	δ΄ ἀρχὴ ἡ καρδία (φανερὸν	δὲ	τὸ λεχθὲν ἐκ τῶν ἀνατομῶν)
[3]	τροφὴν ἄνω φέρεσθαι πᾶσαν. Σημεῖον	δὲ	τὸ ὑπερβάλλειν τὸ μέγεθος τῶν
[3]	δ΄ ἀναίμοις τὸ ἀνάλογον͵ (τόπος	δὲ	τοῦ αἵματος αἱ φλέβες͵ τούτων
[3]	ἐν τοῖς κάτω μέρεσιν. Παντὸς	δὲ	τοῦ αἵματος ἀρχή͵ ὥσπερ εἴρηται
[1]	δι΄ ὑπερβολὴν τοῦ ἐγρηγορέναι͵ ἡ	δὲ	τοῦ ἐγρηγορέναι ὑπερβολὴ ὁτὲ μὲν
[3]	μεθύουσιν͵ ὑγρότης ἀναφέρεται πολλή. Εὔλογον	δὲ	τοῦτ΄ εἶναι τὸ πάθος αἴτιον
[2]	ἀναφυσώμενον καὶ συνιζάνον φαίνεται. Δῆλον	δὲ	τοῦτο ἐπὶ τῶν ὁλοπτέρων͵ οἷον
[3]	θολερώτερον εἰς τὰ κάτω· ὅταν	δὲ	τοῦτο συμβῇ͵ ἐγείρονται ἀπολυθέντα τοῦ
[1]	οὐδετέρου τὰ δὲ ἀμφοτέρων· πρὸς	δὲ	τούτοις τί ἐστι τὸ ἐνύπνιον͵
[3]	καὶ τὸ ζῷον καθεύδει. Σημεῖον	δὲ	τούτων καὶ τὰ ὑπνωτικά· πάντα
[2]	τὸ πάθος ἐστί͵ λεκτέον. Ἐπεὶ	δὲ	τρόποι πλείους τῆς αἰτίας (καὶ
[3]	γιγνόμενοι ἐκ τῆς κεφαλῆς) ἡ	δὲ	τρόφιμος καὶ μὴ νοσώδης καταφέρεται
[1]	γέγονε φανερὸν εἰ καθεύδουσιν· εἰ	δέ	τῳ πιθανὸς ὁ λεχθεὶς λόγος͵
[3]	ἐν τοῖς Προβληματικοῖς εἴρηται. ~Ἐχόμενον	δὲ	τῶν εἰρημένων ἐστὶν ἐπελθεῖν τίνων
[1]	~Περὶ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως. ~Περὶ	δὲ	ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως ἐπισκεπτέον τίνα
[2]	ἀναγκαῖον εἶναι καὶ ὠφέλιμον͵ τῷ	δὲ	ὕπνῳ αὐτῇ τῇ ἀληθείᾳ προσάπτουσι
[3]	ἐπιπεσὸν μὲν ἔκνοιαν ποιεῖ͵ ὕστερον	δὲ	φαντασίαν. Ἢ αἱ μὲν νῦν
[3]	τὸ πρῶτον. Καὶ τὸ ὅλον	δὲ	φίλυπνοι οἱ ἀδηλόφλεβοι καὶ οἱ
[3]	ὁρμὴ πολλὴ καὶ ἀναθυμίασις. Οἱ	δὲ	φλεβώδεις οὐχ ὑπνωτικοὶ δι΄ εὔροιαν
[1]	δὲ ταῦτα͵ καὶ ἐπιθυμία· τοῖς	δὲ	φυτοῖς οὐδὲν ὑπάρχει τούτων. Σημεῖον
[1]	καὶ τὴν ἄνεσιν ἐγρήγορσιν. Τῶν	δὲ	φυτῶν οὐδὲν οἷόν τε κοινωνεῖν
[1]	κωφότης. Ἔτι δὲ (καὶ ἐκ	τῶνδε	δῆλον· ᾧ γὰρ τὸν ἐγρηγορότα
[1]	(ὅτι) τούτοις οὐχ ὑπάρχει ὕπνος	οὐδὲ	ἐγρήγορσις͵ οἷον τοῖς φυτοῖς (οὐ
[1]	πρώτου αἰσθητικοῦ) οὐκ ἐνδέχεται δὲ	οὐδὲ	θάτερον τούτων ἀεὶ ὑπάρχειν τῷ
[1]	γὰρ ἀεὶ ἐνεργεῖν. Ὁμοίως δὲ	οὐδὲ	καθεύδειν οὐδὲν ἀεὶ ἐνδέχεται. Ὁ
[1]	ὀστρακοδέρμων κατὰ μὲν τὴν αἴσθησιν	οὐδέ	πω γέγονε φανερὸν εἰ καθεύδουσιν·
[3]	τοῖς παιδίοις͵ ὥστε πέντε μηνῶν	οὐδὲ	στρέφουσι τὸν αὐχένα· ὥσπερ γὰρ
[3]	παιδίοις οὐ συμφέρουσιν οἱ οἶνοι͵	οὐδὲ	ταῖς τίτθαις (διαφέρει γὰρ ἴσως
[3]	τῶν ζῴων πρὸς τὸ ἄνω	πέφυκε	φέρεσθαι· ὅταν δ΄ ἐν τοῖς
[1]	μὲν τὴν αἴσθησιν οὐδέ πω	γέγονε	φανερὸν εἰ καθεύδουσιν· εἰ δέ
[2]	~Διὰ τί δὲ καθεύδει καὶ	ἐγρήγορε	καὶ διὰ ποίαν τινὰ αἴσθησιν
[1]	ᾧ περ αἰσθάνεται͵ τούτῳ καὶ	ἐγρήγορε	τὰ ἐγρηγορότα καὶ καθεύδει τὰ
[1]	τῷ αὐτῷ τοῦ ζῴου ἥ	τε	ἐγρήγορσις ὑπάρχει καὶ ὁ ὕπνος·
[2]	ἐστιν ἐνταῦθα͵ καὶ τὸ ἀναπνεῖν	τε	καὶ τὸ τῷ ὑγρῷ καταψύχεσθαι
[1]	Τῶν δὲ φυτῶν οὐδὲν οἷόν	τε	κοινωνεῖν οὐδετέρου τούτων τῶν παθημάτων·
[3]	αἴσθησιν ἔχῃ͵ τότε πρῶτον τροφήν	τε	λαμβάνειν καὶ αὔξησιν͵ τροφὴ δ΄
[3]	ἐξ ἑκατέρας τῆς φλεβός͵ τῆς	τε	μεγάλης καλουμένης καὶ τῆς ἀορτῆς·
[3]	τοῦ περιεστῶτος͵ καὶ διακριθῇ τό	τε	σωματωδέστερον αἷμα καὶ τὸ καθαρώτερον.
[1]	ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως ἐπισκεπτέον τίνα	τε	τυγχάνει ὄντα͵ καὶ πότερον ἴδια
[3]	τροφῆς· ἀθρόον γὰρ πολὺ τό	τε	ὑγρὸν καὶ τὸ σωματῶδες ἀναφέρεται.
[2]	μήτ΄ ἐν τῷ τυχόντι αἰσθητηρίῳ͵	μήτε	δι΄ ἣν ἔτυχεν αἰτίαν͵ ἀλλά͵
[3]	πλήρη τροφῆς τοῖς παιδίοις͵ ὥστε	πέντε	μηνῶν οὐδὲ στρέφουσι τὸν αὐχένα·
[1]	ἐγρηγορέναι ὑπερβολὴ ὁτὲ μὲν νοσώδης	ὁτὲ	δὲ ἄνευ νόσου γίγνεται͵ ὥστε
[1]	οἱ καθεύδοντες ὁτὲ μὲν ὀνειρώττουσιν	ὁτὲ	δὲ οὔ͵ ἢ συμβαίνει μὲν
[1]	ἡ δὲ τοῦ ἐγρηγορέναι ὑπερβολὴ	ὁτὲ	μὲν νοσώδης ὁτὲ δὲ ἄνευ
[1]	διὰ τίνα αἰτίαν οἱ καθεύδοντες	ὁτὲ	μὲν ὀνειρώττουσιν ὁτὲ δὲ οὔ͵
[3]	καὶ ἀντιστρέψαν ἀπώσῃ τὸ θερμόν͵	τότε	γίγνεται ὁ ὕπνος καὶ τὸ
[2]	ἐν τοῖς σώμασι γιγνομένης συμβαίνει	τότε	ἐγρηγορέναι καὶ τὸ καθεύδειν τοῖς
[1]	ἐγρηγορέναι· τρέφεται γὰρ καὶ αὐξάνεται	τότε	μᾶλλον͵ ὡς οὐδὲν προσδεόμενα πρὸς
[3]	τῷ ζῴῳ͵ ὅταν αἴσθησιν ἔχῃ͵	τότε	πρῶτον τροφήν τε λαμβάνειν καὶ
[2]	δ΄ ἐναίμοις ἅπερ τοῖς ἀνθρώποις·	ὥστε	ἐκ τούτων πάντα θεωρητέον. Ὅτι
[1]	ὁτὲ δὲ ἄνευ νόσου γίγνεται͵	ὥστε	καὶ ἡ ἀδυναμία καὶ ἡ
[3]	ἄνω πλήρη τροφῆς τοῖς παιδίοις͵	ὥστε	πέντε μηνῶν οὐδὲ στρέφουσι τὸν
[2]	μεταφορὰν ταύτην ὡς ἀναπαύσει ὄντι	ὥστε	σωτηρίας ἕνεκα τῶν ζῴων ὑπάρχει.
[3]	ὑπάρχῃ δυνάμει τὸ τοιοῦτον περίττωμα.	Ὥστε	φανερὸν ἐκ (τῶν εἰρημένων ὅτι
[2]	λευκῶν οὔτε γεύσει οὔτε ὄψει	οὔτε	ἀμφοῖν͵ ἀλλά τινι κοινῷ μορίῳ
[2]	τὸ καθεύδειν͵ ἄτοπον εἰ αἷς	οὔτε	ἀνάγκη οὔτε δυνατὸν τρόπον τινὰ
[2]	ἕτερα τὰ γλυκέα τῶν λευκῶν	οὔτε	γεύσει οὔτε ὄψει οὔτε ἀμφοῖν͵
[2]	ἄτοπον εἰ αἷς οὔτε ἀνάγκη	οὔτε	δυνατὸν τρόπον τινὰ ἐνεργεῖν ἅμα͵
[1]	αἴσθησιν͵ τοῦτ΄ ἐνδέχεται οὔτε καθεύδειν	οὔτε	ἐγρηγορέναι (ἄμφω γάρ ἐστι τὰ
[1]	αἰσθήσεως οὐχ ὑπάρχει οὔτε ὕπνος	οὔτε	ἐγρήγορσις· οἷς δ΄ αἴσθησις ὑπάρχει͵
[1]	μόριον͵ οὔτε εἰ χωριστόν ἐστιν	οὔτε	εἰ μὴ χωριστόν· τῇ γὰρ
[1]	γὰρ ἔχουσι τὸ αἰσθητικὸν μόριον͵	οὔτε	εἰ χωριστόν ἐστιν οὔτε εἰ
[1]	μὴ ἔχον αἴσθησιν͵ τοῦτ΄ ἐνδέχεται	οὔτε	καθεύδειν οὔτε ἐγρηγορέναι (ἄμφω γάρ
[2]	γλυκέα τῶν λευκῶν οὔτε γεύσει	οὔτε	ὄψει οὔτε ἀμφοῖν͵ ἀλλά τινι
[1]	καθεύδει τὰ καθεύδοντα. Ἐπεὶ δὲ	οὔτε	τῆς ψυχῆς ἴδιον τὸ αἰσθάνεσθαι
[1]	τῆς ψυχῆς ἐστι) φανερὸν ὡς	οὔτε	τῆς ψυχῆς τὸ πάθος ἴδιον͵
[1]	τῆς ψυχῆς ἴδιον τὸ αἰσθάνεσθαι	οὔτε	τοῦ σώματος (οὗ γὰρ ἡ
[1]	μὲν γὰρ αἰσθήσεως οὐχ ὑπάρχει	οὔτε	ὕπνος οὔτε ἐγρήγορσις· οἷς δ΄
[3]	τοῦ ὑπνοῦντος. Ὅθεν δ΄ ἐκλείπει͵	καταψύχε	ται καὶ διὰ ψῦξιν καταπίπτει

 

UCL |FLTR |Itinera Electronica |Bibliotheca Classica Selecta (BCS) | Responsable académique : Alain Meurant Analyse, design et réalisation informatiques : B. Maroutaeff - J. Schumacher Dernière mise à jour : 12/11/2009